Predavanje

Organizacija podataka na disku

Jedan od bitnih funkcija operativnog sistema je rad sa perifernim jedinicama i podacima koji se nalaze na njima. Da bi operativni sistem uspešno upravljao radom sa podacima, oni moraju da budu uskladišteni na određeni način, strogo organizovan način. Najčešći način organizacije uskladištenja podataka na disku, koji podržavaju savremeni operativni sistemi, jeste koncept hijerarhijskog sistema kataloga (foldera, fascikli).

Imena perifernih jedinica

Periferne jedinice imaju simbolička imena, koja se kod Windows-a sastoje od jednog slova latinice (A-Z) iza kojeg su dve tačke (:).

Uobičajena su sledeća simbolička imena:

  • A: i B: - disketne jedinice
  • C: - sistemski disk, tj.HDD
  • D:, E:, F:, ..., Z: - particije sistemskog diska, ostali diskovi i/ili njihove particije i optički uređaji

Sistemski disk je disk na kome se nalazi operativni sistem.

Particije su delovi diska koji se fizički nalaze na istom disku, ali ih računar logički posmatra kao različite diskove.


Pojam datoteke

Datoteka (file, dokument) može biti program ili dokument.
Datoteka je skup podataka nastalih kao rezultat rada korisnika u nekoj aplikaciji (tekst, crtež, muzika, film i sl.).
Datoteka je najmanja organizaciona jedinica podataka i u memoriji se čuva pod imenom koje služi za prepoznavanje i otvaranje.

Naziv datoteke se sastoji od dva dela odvojena tačkom – ime.tip

ime – ime datoteke definiše korisnik i sastoji se od niza znakova prema pravilima za definisanje imena.

Pravila pri kreiranju (dodeljivanju) imena:

  • naziv datoteke može imati do 256 karaktera, (tzv. dugački naziv) uključujući tu ekstenziju, razmake i tačke za odvajanje, ali se ne preporučuje duže od 80
  • mogu se koristiti sva mala, ili velika slova/karakteri, osim znakova koji imaju posebna značenja. Tako su zabranjeni : ? " / | < > * : .
  • izbjegavati naša slova č, ć, ž, đ.

tip (ext) – ekstenzija (nastavak) se sastoji od nekoliko znakova (najčešće tri) i označava tip datoteke, odnosno program iz kojeg je dokument nastao.

Folder

Folder (fascikla) je digitalni objekat u koju se smeštaju datoteke i drugi folderi.

Potfolder je folder koji se nalazi u nekom roditeljskom folderu.

Koreni (root) katalog osnovni katalog nalazi se na potpuno praznom disku, (kreira se pri formatiranju diska) i označava se C:\, gde je C oznaka HDD, a \ root....)

U jednom katalogu ne mogu se nalaziti potkatalozi ili datoteke sa istim imenima. Potkatalozi ili datoteke sa istim imenima mogu se nalaziti u različitim katalozima.

  • Adresa fajla ili foldera naziva se putanja (path) do datoteke – razred\spisak
  • Puno ime datoteke (ime jedinice, put, ime) – C:\skola\ razred\spisak.txt
  • Radni (aktivni, tekući) katalog - onaj koji je otvoren
  • Folder može da se sastoji od drugih foldera, od foldera i fajlova ili samo od fajlova, po strukturi koja se naziva stablo (tree)